مير محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى

مقدمه و فهرست 87

طب اكبرى ( فارسى )

[ 1608 ] انتباه : داخس از امراض بيخ ناخن است كه در باب اورام گفته شده . [ 1609 ] باب بيست و هفتم : در امراض متفرقه . [ 1610 ] فصل اول : در قمل و صبيان ؛ يعنى شپش و بيضه شپش . [ 1611 ] فايده : نحوهء تولد عرق ، چرك ، بثور ، داء الثعلب ، قوبا ، سعفه و شپش . [ 1612 ] فصل دوم : در كثرت عرق ؛ كه از امتلاى بدن از غذا يا اخلاط يا سستى ماسكه يا تحرّك زياد و گرمى هوا يا دفع مادهء مرض در بحران توسط طبيعت به عرق است . [ 1613 ] فايده : اگر عرق را پاك نكنند ، مىايستد . [ 1614 ] فايده : ذكر تدابير عرق‌آورنده ( معرّقات ) در درمان امراض . [ 1615 ] فصل سوم : در عرق خون . [ 1616 ] فصل چهارم : در چاقى و لاغرى مفرط . [ 1617 ] آفات لاغرى . [ 1618 ] انتباه : قانون مهم چاق كردن اين است كه مراعات وضع هاضمه را بكنند ، چون هاضمهء ضعيف اگر اغذيهء چاق‌كننده كه معمولا غليظ هستند را بخورد ، لاغرى مىافزايد . [ 1619 ] آفات هفت‌گانهء چاقى زياد . [ 1620 ] فصل پنجم : در تشنّج پوست سر ؛ كه از افراط خشكى بوجود مىآيد . [ 1621 ] فصل ششم : در تشنّج پوست پيشانى ؛ كه از امتلاى خلط رقيق در جلوى مغز مىباشد . [ 1622 ] فصل هفتم : در بزرگ بودن سر . [ 1623 ] فصل هشتم : در انتفاخ و حكهء اصابع ؛ كه باد كردن و خارش انگشتان است و در سرما و معمولا صفراوىها مىافتد . [ 1624 ] فصل نهم : در تقرّح القطاط و حمرتها ؛ يعنى زخمى و سرخ شدن باسن‌ها . [ 1625 ] فصل دهم : در صنان ؛ كه بدبويى تن است و از عفونت اخلاط و ريزش آنها در پوست ايجاد مىشود . [ 1626 ] فايده : درمان بدبويى و عفونت مغابن ؛ يعنى زير بغل و كنج ران و يا ميان انگشتان و زير پا و زير پستان به سبب چاقى و عرق شور . [ 1627 ] فايده : بدبويى پوست سر كه معمولا در كودكان و پيران به سبب اخلاط و ابخرهء چرب است . [ 1628 ] ادويهء خوش‌بوكنندهء عرق همهء بدن . [ 1629 ] فصل يازدهم : در فساد الاطراف بالبرد ؛ يعنى تعفن و سياه شدن دست‌ها و پاها در اثر شدت سرما .